Sırbistan’da pazar günü yapılan erken genel seçimlerde, iki yıldır devam eden iktidar karşıtı protestoların doğurduğu öğrenci hareketi zaferini ilan etti. Seçim gözlem kuruluşu CeSID ve araştırma kuruluşu Ipsos’un tahminlerine göre Öğrenci Listesi, oyların yüzde 52,7’sini alarak 250 sandalyeli parlamentoda 140 sandalye kazandı. Eski Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic’i destekleyen Birleşik Sırbistan listesi ise yüzde 38,9 oyla 104 sandalyede kaldı. Vucic, ilk resmi sonuçlar açıklanmadan önce yenilgiyi kabul etti.
Öğrenci Listesi parlamentoda çoğunluğu elde etti
Sırbistan’da rekor katılım ve yüksek gerginlik altında gerçekleşen oy verme işleminin sona ermesinin ardından açıklanan ilk tahminler, Öğrenci Listesi’nin seçimleri açık farkla kazandığını ortaya koydu.
CeSID ve Ipsos’un takip ettikleri sandıkların yüzde 80,8’inden gelen verilere dayanan tahminlerine göre Öğrenci Listesi, yüzde 52,7 oy oranıyla parlamentoda 140 sandalye elde etti. Eski Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic’i destekleyen Birleşik Sırbistan listesi ise yüzde 38,9 oy alarak 104 sandalye kazandı.
Resmi olmayan ilk sonuçlar, Sırbistan’da 12 yıldır başbakanlık ve cumhurbaşkanlığı görevlerinde iktidarda bulunan Aleksandar Vucic’in seçimleri kaybettiğini gösterdi. Genel seçim öncesinde cumhurbaşkanlığından istifa ederek başbakan adayı olan Vucic de ilk resmi sonuçlar açıklanmadan basına yaptığı açıklamada yenilgiyi kabul etti.
Vucic, Öğrenci Listesi’nin seçimlerde net bir galibiyet elde ettiğini söyledi. Öğrenci Listesi de resmi sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Sırbistan artık özgür” ifadesini kullanarak zaferini ilan etti.
Seçim zaferi sokaklarda kutlandı
Vucic’in yenilgiyi kabul etmesinin ardından başkent Belgrad’ın sokakları, zaferi kutlayan vatandaşlarla doldu. Kalabalıklar, otomobil kornaları eşliğinde “Zafer” ve “Artık bitti” sloganları attı.
Öğrenci Listesi’nin birinci sıra adayı Ilija Srdanovic, rengarenk balonlar sallayan aktivistlerin önünde yaptığı konuşmada, “Söz verdiğimiz gibi, Sırbistan kazandı” dedi. Srdanovic, “Bu ülkede bir daha asla bir tiran olmayacak” ifadelerini kullandı.
Bölge basınına açıklamalarda bulunan Srdanovic, yeni dönemde komşu ülkelerle ve uluslararası toplumla daha iyi ilişkiler kurmak için çalışacaklarını belirtti.
Seçim sonucunun kendileri açısından sürpriz olmadığını vurgulayan Srdanovic, şöyle konuştu:
“Sırbistan’ı on beş yılı aşkın süredir boğan bir kişinin hak ettiği şekilde tarihin çöplüğüne gitmesi, bunun ne kadar ezici bir zafer olduğunu gösteriyor. Ama bunu konuşmayacağız. Vatandaşlarımızın yararı için komşularımızla ve uluslararası toplumla daha iyi ilişkiler kuracağız. Daha iyi bir Sırbistan inşa edeceğiz.”
Öğrenci Listesi’nin elde ettiği zafer, Sırbistan’ın komşuları Karadağ, Bosna Hersek, Kosova ve Hırvatistan’da da kutlandı.
Vucic destekçilerinin çadırları ateşe verildi
Belgrad’da Vucic destekçilerinin, Cumhurbaşkanlığı binasının yanındaki parkta kurduğu çadırlar vatandaşlar tarafından ateşe verildi.
Vucic yönetimine desteklerini göstermek ve üniversitelerdeki boykot eylemlerine tepki vermek amacıyla kurulan kamp, yaklaşık iki yıldır devam eden öğrenci protestoları boyunca Vucic destekçilerinin en bilinen toplanma alanlarından biri olmuştu.
Vucic’in seçim yenilgisini kabul etmesinin ardından destekçilerinin kampı terk etmesi üzerine vatandaşlar çadır alanına girdi. Kampta bulunan sandalye, yatak ve diğer eşyalar dışarı çıkarıldı. Ardından çadırlar ateşe verildi.
Vucic, Avrupa devletlerini ve ABD’deki “derin devleti” suçladı
Sırbistan Cumhurbaşkanı Vucic, seçim yenilgisini kabul ettiği açıklamasında öğrenci hareketinin başarısını “çeşitli Avrupa devletleri” ve ABD’de Başkan Donald Trump’a karşı olduğunu söylediği “Amerikan derin devleti” ile ilişkilendirdi.
Öğrenci hareketini yabancı güçlerin maşası olmakla suçlayan Vucic, siyasi hareketin Sırbistan’ın geleneksel müttefiki Rusya’ya yönelik yaptırımları kaldıracağını öne sürdü. Vucic ayrıca hareketin, Bosna Hersek sınırları içindeki Sırp Cumhuriyeti entitesine yönelik siyaseti değiştireceğini savundu.
Macaristan ve Slovakya’daki siyasi değişimlerle karşılaştırıldı
Macaristan Başbakanı Peter Magyar, sosyal medyada Sırbistan’dan gelen haberleri değerlendirdiği paylaşımında Vucic’in seçim yenilgisini, eski Macaristan Başbakanı Viktor Orban’ın nisan ayındaki seçimlerde 16 yıl sonra iktidardan ayrılmasıyla karşılaştırdı.
Magyar, paylaşımında şu ifadeleri kullandı:
“Sırbistan’da Aleksandar Vucic, yenilgiyi kabul etti. Öğrenci Listesi, seçimlerde mutlak çoğunluk elde etti. Sırbistan’ın dört bir yanında sokaklarda kutlamalar başladı. Bunlar kulağa tanıdık geliyor mu?”
Bosna Hersek Savunma Bakanı Zukan Helez de Sırbistan’daki seçim sonuçları ile Macaristan ve Slovakya’da yaşanan siyasi değişimler arasında paralellikler kurdu.
Helez, “Macaristan’da Orban’ın iktidardan düşmesi ve Slovakya’da Fico’nun (yerel seçimlerde) mağlubiyet yaşamasının ardından sıra Vucic’e geldi” diye yazdı.
Sırbistanlı öğrencileri tebrik eden Helez, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“Sırbistanlı öğrencileri, muhteşem zaferleri, cesaretleri ve ülkelerinde değişim ile daha iyi bir gelecek için verdikleri mücadelede gösterdikleri kararlılık nedeniyle içtenlikle kutluyorum.”
Helez, seçim sonuçlarının Bosna Hersek ile Sırbistan arasındaki ilişkileri geliştirmek ve Sırbistan’ın Srebrenitsa soykırımını tanımasını sağlamak için bir fırsat oluşturduğunu ifade etti.
Seçim günü gerginlikler yaşandı
Sırbistan’da iki yıldır devam eden kalabalık protestoların ardından yapılan erken genel seçimlerde oy kullanma süreci oldukça gergin geçti. Bazı ölçümlere göre yüzde 70’e yaklaşan katılım oranıyla gerçekleşen seçimlerde farklı kentlerde kavgalar, saldırılar, seçmenlere yönelik baskılar ve karşıt gruplar arasında gerginlikler yaşandı.
Sabah yerel saatle 07.00’de başlayan oy verme işlemi, akşam 20.00’de sona erdi.
Seçim anketlerinin sonuçların birbirine yakın olabileceğini göstermesi ve olası gerginliklere ilişkin endişeler nedeniyle başkent Belgrad’da yoğun güvenlik önlemleri alındı.
Havanın kararmasıyla birlikte polis birlikleri konvoylar halinde sokaklara çıktı. Toplumsal olaylara müdahale araçları, Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nın girişini kapattı.
Kentte siyah giyimli ve maskeli grupların görülmeye başlaması üzerine Öğrenci Listesi temsilcileri, Belgrad’daki seçmenlere polis ve karşıt grupların yoğunlaştığı alanlardan uzak durmaları çağrısında bulundu.
Cumhuriyet Seçim Komisyonu (RIK) ve Cumhurbaşkanlığı binası yakınlarındaki dükkan sahipleri de vitrinlerini tahtalarla koruma altına aldı. Bölgede polis, araç trafiğini durdururken yaya geçişini de kısıtladı.
Öğrenci protestoları partiler üstü bir muhalefet hareketine dönüştü
Sırbistan’da iktidar karşıtı gösteriler, 2024 yılında Novi Sad’daki tren istasyonunda meydana gelen ve 16 kişinin hayatını kaybettiği facianın ardından başladı.
Öğrencilerin öncülük ettiği protestolar, ülke tarihinin en kalabalık gösterileri arasında yer aldı ve zamanla partiler üstü bir muhalif siyasi hareketin doğmasına yol açtı.
Çok sayıda muhalefet partisi, yerel hareket ve sivil toplum kuruluşunun da desteklediği Öğrenci Listesi, 250 sandalyeli parlamentonun üyelerini belirlemek üzere yapılan seçimler için bir aday listesi hazırladı. Listede uzmanların yanı sıra sporcular ve sanatçılar da yer aldı.