NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Washington DC’de düzenlenen bir panelde yaptığı konuşmada NATO’nun mevcut durumu, transatlantik ilişkiler ve küresel güvenlik başlıklarında önemli değerlendirmelerde bulundu. ABD Başkanı Donald Trump ile ilgili soruları da yanıtlayan Rutte, müttefikler arasındaki işbirliğine dikkat çekti ve ittifakın bir dönüşüm sürecinden geçtiğini söyledi.
Rutte, NATO’nun “çöküş değil değişim” döneminde olduğunu belirterek, Avrupa ülkelerinin savunma yükünü daha fazla üstlendiğini vurguladı. Bu sürecin geri dönüşü olmadığını ifade eden NATO Genel Sekreteri, transatlantik ilişkilerin “daha dengeli ve gerçek bir ittifaka” evrildiğini savundu.
ABD’nin küresel askeri operasyonlarında Avrupalı müttefiklerin lojistik, üs ve destek açısından kritik roller üstlendiğini belirten Rutte, özellikle son dönem İran gerilimi sırasında bu işbirliğinin net şekilde görüldüğünü dile getirdi.
NATO Genel Sekreteri, “Son olayları düşünelim. ABD’nin İran’da ihtiyaç duyduğu lojistik ve diğer alanlarda destek sağlama zamanı geldiğinde, bazı müttefikler en hafif tabirle biraz yavaş davrandılar. Hakkını vermek gerekirse, onlar da biraz şaşırmışlardı. Başkan Trump, ilk saldırılar için sürpriz unsurunu korumak amacıyla müttefikleri bilgilendirmemeyi tercih etti. Ve ben bunu anlıyorum. Ama bugün Avrupa’ya baktığımda gördüğüm şey, müttefiklerin İran’ın nükleer silah sahibi olmasını engellemede ve kaos ihraç etme kapasitesini zayıflatmada güçlü ABD ordusunun başarılı olmasını sağlamak için büyük miktarda destek, üs imkanı, lojistik ve diğer tedbirleri sağladığıdır. Neredeyse istisnasız bir şekilde. Müttefikler, ABD’nin istediği her şeyi yapıyor” dedi.
NATO’da değişim ve müttefikler arası işbirliği
Rutte, NATO içinde yaşanan dönüşümün “sağlıksız bağımlılıktan dengeli ortaklığa geçiş” anlamına geldiğini söyledi. Avrupa ülkelerinin savunma ve güvenlik alanında daha büyük sorumluluk üstlenmeye başladığını belirten Rutte, bu durumun ABD’nin yükünü hafiflettiğini ifade etti.
İngiltere Başbakanı Keir Starmer liderliğinde Hürmüz Boğazı’nda serbest geçişi sağlamak amacıyla kurulan uluslararası koalisyona da değinen Rutte, bunun NATO müttefikleri arasında artan koordinasyonun bir örneği olduğunu söyledi. Ayrıca Türkiye dahil birçok ülkenin savunma sanayi alanında karşılıklı yatırımlar yaptığını belirterek, transatlantik savunma ekosisteminin güçlü şekilde sürdüğünü vurguladı.
Rutte, bazı müttefiklerin ABD’nin taleplerine yanıt vermekte zaman zaman geciktiğini kabul ederken, bunun koalisyon hükümetlerinin iç siyasi süreçlerinden kaynaklandığını söyledi. Buna rağmen genel olarak Avrupa’nın ABD ile uyum içinde hareket ettiğini ifade etti.
“Trump’ın hayal kırıklığını açıkça hissettim”
Panelin soru cevap kısmında ABD Başkanı Donald Trump ile NATO’nun geleceğine ilişkin görüşmeleri hakkında bir soruya cevabında Rutte, “ABD Başkanı Trump’ın çok fazla müttefikin yanında olmadığı duygusundan kaynaklanan hayal kırıklığını hissettim. Trump’ın hayal kırıklığını açıkça hissettim. Onu bir ölçüde anlıyorum” dedi.
Beyaz Saray’daki görüşmelerinde ABD Başkanına Avrupalı müttefiklerin ezici çoğunluğunun kendilerinden istenen ve önceden üzerinde mutabık kalınmış olan şeyleri yaptıklarını söylediğini vurgulayan Rutte, şöyle konuştu:
“Evet, bazen biraz zaman alıyor ama bilinmesi gereken şey, Avrupa’da koalisyon hükümetlerinin olduğu. Bazen iç siyaset cephesiyle ilgilenmek gerekiyor. Bazen birkaç gün alabiliyor. Ama nihayetinde birlikte hareket ediyoruz ve Avrupa’nın neredeyse tamamı, ABD’nin Avrupa’daki ortakları aracılığıyla dünya sahnesinde güç kullanabilmesi için bunu yaptı. NATO tabii olarak Avrupalıları korumak için var ama aynı zamanda ABD’yi korumak için de var.”
Rusya, Ukrayna ve küresel güvenlik başlıkları
Konuşmasında Rusya ve Ukrayna savaşına da değinen Rutte, Rusya’nın ağır kayıplar vermesine rağmen cephe hattında yavaş ilerleme kaydettiğini söyledi. Aylık on binlerce kayıp yaşandığını belirten NATO Genel Sekreteri, bu durumun Rus kamuoyu üzerinde uzun vadeli etkiler yaratabileceğini ifade etti.
Ukrayna’daki barış sürecine ilişkin değerlendirmesinde ise Rutte, kalıcı çözümün güçlü güvenlik garantilerine bağlı olduğunu vurguladı. Avrupa ve ABD’nin Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’ni desteklemesi, “Gönüllüler Koalisyonu” aracılığıyla Avrupa ülkelerinin katkı sağlaması ve ABD’nin güvenlik garantisi sunmasının üç katmanlı bir yapı oluşturduğunu söyledi.
Rutte ayrıca Arktik bölgesinde Rusya ve Çin’in artan etkisine dikkat çekerek NATO’nun bu bölgede daha aktif rol alması gerektiğini belirtti. Grönland konusunun ise Danimarka, ABD ve ilgili taraflar arasında görüşülmeye devam ettiğini ifade etti.