İsveç Hükümeti, yoğun eleştirilere rağmen ceza sorumluluğu (cezai ehliyet) yaşının en ağır suçlar için 13’e indirilmesine yönelik teklifi ilerletiyor.
2 Ağustos’tan itibaren, asgari cezası dört yıl olan suçları işleyen 13 yaşındaki çocuklar hapis cezasına çarptırılabilecek. Bu suçlar arasında cinayet, cinayete teşebbüs, bombalı saldırılar ve ağır cinsel saldırı gibi fiiller yer alıyor.
Yoğun eleştiri
Öneriye yönelik eleştiriler geniş bir kesimden geldi. Konuyu inceleyen komisyondaki birçok uzmanın yanı sıra, çok sayıda kurum ve görüş bildiren merci ile Savcılık Kurumu da teklife karşı çıktı.
Son olarak, yüksek yargı organı olan İsveç Yasama Danışma Kurulu (Lagrådet) de tasarının tamamını reddetti.
İsveç Yasama Danışma Kurulu (Lagrådet), düzenlemenin hazırlanış sürecinin anayasal gereklilikleri karşılamadığını, ceza yaşının düşürülmesinin suç oranını azaltmayacağını ve bunun çetelerin daha küçük yaştaki çocukları suçlarda kullanmasına yol açabileceğini belirtti.
Hükümet ise durumun aciliyetine dikkat çekerek değişikliğin orantılı olduğunu savunuyor.
Lagrådet ayrıca düzenlemenin Çocuk Hakları Sözleşmesi ile uyumlu olmadığını değerlendiriyor. Hükümet ise sözleşmenin bağlayıcı bir asgari ceza yaşı belirlemediğini, yalnızca bağlayıcı olmayan bir tavsiye olarak 14 yaşa işaret ettiğini vurguluyor.
İndirimli ceza sistemi
Teklif kapsamında, ceza yaşı 13’e indirilirken 18 yaş altındaki suçlular için yeni bir ceza indirimi sistemi de öngörülüyor.
Buna göre, örneğin 15 yaşındaki bir çocuk yetişkin cezasının yüzde 40’ını, 13 yaşındaki bir çocuk ise yüzde 10’unu alacak. İsveç’te belirli süreli en uzun hapis cezası 18 yıl olduğu için, 13 yaşındaki bir çocuk için en uzun ceza pratikte yaklaşık iki yıl olacak. Ancak bu oranlar bağlayıcı değil; mahkemeler daha düşük ya da daha yüksek indirimler uygulayabilecek.
Adalet Bakanı Gunnar Strömmer, daha önce yaptığı açıklamada mahkemelerin en küçük yaştaki suçlular için çoğu durumda hapis yerine elektronik izleme gibi alternatif yaptırımlara başvurmasını beklediğini ifade etmişti. Ancak işlenmiş cinayetler ve cinayet planları söz konusu olduğunda, 13 yaşındakilerin hapis cezası alması öngörülüyor.
Hükümet ayrıca, çete hesaplaşmaları kapsamında işlenen suçlar için cezaların iki katına çıkarılmasını öngören ayrı bir yasa teklifi de sundu. Bu düzenleme 13 yaşındakiler için de geçerli olacak.
Ceza yaşının düşürülmesine ilişkin düzenleme beş yıl süreyle uygulanacak. Bu sürenin ardından uzatılması için parlamentonun yeniden karar alması gerekecek. Karar öncesinde ise düzenlemenin etkilerine ilişkin bir değerlendirme yapılacak.