İngiltere’nin başkenti Londra’da Hürmüz Boğazı konulu çevrimiçi bir zirve düzenlendi. Hürmüz Boğazı’nı yeniden geçişlere açmak üzere ortak bir eylem planının ele alındığı zirveye, ABD tarafı katılmadı.
İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper’ın başkanlık ettiği zirveye, Fransa, Almanya, Kanada, Birleşik Arap Emirlikleri ve Hindistan’ın aralarında bulunduğu yaklaşık 40 ülke katıldı.
Cooper, zirvenin açılışında yaptığı konuşmada, “İran, uluslararası bir deniz taşımacılığı yolunu ele geçirerek küresel ekonomiyi rehin alıyor” dedi.
Cooper, “Bugünkü toplantıda, diplomatik ve uluslararası planlama tedbirlerine odaklanıyoruz. Bu kapsamda tüm diplomatik ve ekonomik araçlarımızın seferber edilmesi, sektör, sigorta şirketleri ve enerji piyasalarıyla güven artırıcı çalışmalar yürütülmesi, mahsur kalan gemi ve denizcilerin güvenliğinin sağlanması ve boğazın güvenli ve sürdürülebilir şekilde yeniden açılabilmesi için küresel koordinasyonun güçlendirilmesi ele alınıyor” ifadelerini kullandı.
İran’ın çatışmaya dahil olmayan ülkelere yönelik eylemlerinin yalnızca enerji fiyatlarını ve yaşam maliyetini değil, küresel ekonomik güvenliği de etkilediğini vurgulayan Cooper, Dünya Bankası tahminlerine göre, boğazın kapalı kalması halinde dünya genelinde 9 milyon kişinin gıda güvensizliği riskiyle karşı karşıya kalabileceğine dikkat çekerek, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasının “acil bir ihtiyaç” olduğunu vurguladı.
Son 24 saatte 25 geminin boğazı geçtiğini belirten Cooper, normalde bu sayının 150 olduğunu ancak İran’ın bu önemli rotayı fiilen abluka altına almasının etkisiyle sayının düştüğünü aktardı. Cooper, boğazın neredeyse tamamen kapatılması nedeniyle yaklaşık 2 bin geminin mahsur kaldığını ve bölgede yaklaşık 20 bin denizcinin bulunduğu açıkladı.
İngiltere’nin ayrıca önümüzdeki hafta askeri planlamacılar toplantısına da ev sahipliği yapacağını açıklayan Cooper, 7 Nisan’da yapılacak toplantıda askeri planlamacıların “kolektif savunma kapasitesinin nasıl harekete geçirileceğini” ele alacağını belirtti. Cooper, özellikle İran tarafından yerleştirilmiş olabileceği değerlendirilen mayınların temizlenmesi gibi konuların gündemde olacağını ifade etti.
Toplantının, İngiltere’nin denizaşırı askeri operasyonlarının planlandığı Northwood’daki Daimi Müşterek Karargah tarafından organize edileceği, bazı uluslararası temsilcilerin ise toplantıya çevrimiçi katılmasının beklendiği bildirildi.
Fransa Silahlı Kuvvetler Sözcüsü Guillaume Vernet, boğaz hakkında yaptığı açıklamada, sürecin çok aşamalı olacağını ve düşmanlıklar yatışmadan veya sona ermeden güvenli bir çözümün sağlanamayacağını söyledi. Vernet, toplantıların temel amacının gemi sahiplerine bölgeden geçmenin güvenli olduğunu inandırmak ve sigorta primlerini düşürmek olduğunu aktardı. Vernet, İran ile koordinasyon sağlanmadan güvenlik garantilerinin mümkün olmadığını belirtti.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Güney Kore’de yaptığı açıklamada, boğazın askeri güçle ele geçirilmesinin gerçekçi olmadığını belirterek, bu yöntemin belirsiz bir süre alacağını ifade etmişti.
İran, ABD ve İsrail’in saldırıları sonucu boğazı kapatmış, ABD Başkanı Donald Trump ise, “Boğazın doğal olarak açılabileceğini ve su yoluna bağımlı ülkelerin bunu sağlamakla sorumlu olduğunu, Hürmüz Boğazı’nı kullanan diğer ülkelerin biraz gecikmiş cesaret göstermesini ve su yolunu kendi kontrollerine alması gerektiğini” ifade etmişti.