Fransa’daki Paris Ceza Mahkemesi, Fransız çimento devi Lafarge’ın Suriye’de iç savaşın sürdüğü 2013-2014 yılları arasında, aralarında DEAŞ ve El Kaide bağlantılı grupların da bulunduğu terör örgütlerine ödeme yaptığı gerekçesiyle açılan davada kararını açıkladı. Mahkeme, şirketi ve aralarında eski üst düzey yöneticilerin de bulunduğu 8 kişiyi “terörün finansmanı” suçundan mahkûm etti. Bu karar, Fransa’da bir şirketin ilk kez bu suçtan mahkûm edilmesi açısından tarihi bir nitelik taşıyor.
Mahkeme, Lafarge’ın Suriye’nin Celabiye bölgesindeki çimento fabrikasının faaliyetlerini sürdürebilmek için terör örgütlerine toplam 5,59 milyon euro ödeme yaptığını tespit etti. Kararda, şirketin savaş koşullarına rağmen Suriye’de faaliyet göstermeye devam etmeyi bilinçli bir tercih olarak sürdürdüğü belirtildi. Bu kapsamda yapılan ödemelerin, çalışanların güvenli geçişini sağlamak, lojistik faaliyetleri devam ettirmek ve örgütlerin kontrolündeki bölgelerden hammadde temin edebilmek amacıyla kullanıldığı ifade edildi.
Mahkeme hâkimi Isabelle Prevost-Desprez, şirketin terör örgütleriyle ilişkisinin yalnızca dolaylı bir temas olmadığını, aksine ekonomik amaçlarla kurulmuş “gerçek bir ticari ilişki” niteliği taşıdığını vurguladı. Hakim, “Terörün finanse edilmesindeki tek amaç fabrikanın ekonomik nedenlerle faaliyetini sürdürmesiydi” ifadelerini kullandı.
Davanın sanıkları arasında yer alan eski CEO Bruno Lafont hakkında 6 yıl hapis cezası verilirken, eski Genel Müdür Yardımcısı Christian Herrault 5 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Diğer eski yöneticiler için ise 18 ay ile 7 yıl arasında değişen hapis cezaları hükmedildi. Ayrıca Lafarge şirketine 1 milyar 125 milyon euro para cezası verildi ve şirketin bazı eski yöneticilerle birlikte 4,57 milyon euroluk gümrük cezasını müştereken ödemesine karar verildi.
Savunma tarafı ise kararın yanlış olduğunu, yapılan ödemelerin terör örgütlerini desteklemek amacı taşımadığını ileri sürdü. Avukatlar, söz konusu ödemelerin tamamen çalışanların güvenliğini sağlamak ve savaş koşullarında fabrikanın ayakta kalmasını mümkün kılmak amacıyla yapıldığını savunarak karara itiraz edeceklerini açıkladı.
Duruşmada söz alan Christian Herrault, “Ellerimizi yıkayıp çıkabilirdik ama o zaman çalışanların başına ne gelecekti? İki kötü seçenek arasında daha az kötü olanı seçmek zorunda kaldık” ifadelerini kullandı. Şirketin Suriye operasyonlarını bir dönem yöneten Bruno Pescheux ise savaşın kısa süreceğine dair yaygın bir inanç olduğunu belirterek, “Herkes bunun geçici bir kriz olduğunu düşünüyordu, ancak savaş uzadı ve durum kontrolden çıktı” dedi.
Lafarge’ın Suriye’nin kuzeyindeki fabrikası 2010 yılında üretime başlamış, ancak iç savaşın şiddetlenmesiyle birlikte 2013-2014 yılları arasında faaliyetlerini sürdürmüştü. Fabrika, 18 Eylül 2014’te tahliye edilmiş ve ertesi gün DEAŞ’ın kontrolüne geçmiştir.
Şirket hakkında hem Fransa’da hem de ABD’de davalar açılmıştır. ABD’de 2022 yılında Lafarge, DEAŞ’a yardım suçlamalarını kabul etmiş ve yaklaşık 777,8 milyon dolar para cezası ödemeyi kabul etmiştir. Bu gelişme, bir şirketin ABD’de ilk kez bir terör örgütüne maddi destek sağlama suçunu kabul etmesi açısından da önemli bir emsal oluşturmuştur.
Fransa’daki dava ise ülkede bir şirketin “terörün finansmanı” suçundan mahkûm edildiği ilk dava olarak kayıtlara geçmiştir. Davaya 13 Kasım 2015 Paris saldırılarında hayatını kaybedenlerin yakınları da müdahil olmuş, Lafarge’ın eylemlerinin dolaylı olarak bu saldırılarla bağlantılı olduğunu savunmuştur. Ayrıca DEAŞ saldırılarında hayatını kaybeden bazı ABD vatandaşlarının aileleri de şirkete karşı hukuki süreç başlatmıştır.