Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, hayat pahalılığına karşı düzenlenen gösterilerin birçok kentte şiddet olaylarına dönüşmesinin ardından yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında, saldırıların sorumlularının yargı önünde hesap vermesi gerektiğini söyledi. Macron, “Yıkanlar bedelini ödemeli, yağmalayanlar verdikleri zararı karşılamalı. Cumhuriyeti yıkmaya çalışanlar bunun hesabını vermeli” dedi.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 17 Ekim’de ülke genelinde hayat pahalılığına karşı düzenlenen gösterilerin birçok kentte şiddet olaylarına dönüşmesinin ardından ulusa seslendi. İş yerlerinin yağmalanmasını, kamu binalarının kundaklanmasını ve belediyelere yönelik saldırıları sert sözlerle kınayan Macron, olayların sorumlularının yargı önünde hesap vereceğini belirtti.
Hükümetten güvenlik önlemlerindeki eksikliklerin araştırılmasını isteyen Macron, barışçıl göstericilerin ekonomik sıkıntılar ve eğitim sistemine ilişkin taleplerinin de dikkate alınması gerektiğini vurguladı.
“Fransızlar bunu Fransa’ya nasıl yapabilir?”
Macron, Fransa’da ve denizaşırı bölgelerde yaşanan şiddet olaylarından aşırı sol gruplara mensup kişileri ve onlara katılan suçluları sorumlu tuttu. İş yerlerinin yağmalandığını, kamu binalarının ve belediyelerin saldırıya uğradığını belirten Macron, yaşananların kabul edilemez olduğunu söyledi.
Limoges’da belediye binasının, Lyon’da turizm danışma merkezinin ateşe verilmesine, Marsilya’da belediye binasının basılmasına ve Bordeaux’da valinin resmî konutuna düzenlenen saldırıya dikkat çeken Macron, yaşananlara tepki gösterdi.
Macron, “Bu görüntülere bakarken hepimiz kendimize sorduk: Bu insanların aklından ne geçiyor? Fransızlar bunu Fransa’ya nasıl yapabilir? Limoges Belediye Binası’nı, Lyon’daki turizm danışma merkezini neden yakıyorlar? Marsilya Belediye Binası’nı nasıl basabiliyorlar? Bordeaux’da valinin konutuna nasıl saldırabiliyorlar? Bu noktaya nasıl gelebiliyorlar?” ifadelerini kullandı.
“Hepimiz öfke ve utanç duyuyoruz”
Şiddet olaylarının hiçbir gerekçeyle kabul edilemeyeceğini belirten Macron, “Bunu hiçbir şey haklı çıkaramaz, hiçbir şey açıklayamaz, hiçbir şey mazur gösteremez. Bu akşam hepimiz öfke ve utanç duyuyoruz. Kentlerimizin sokaklarının bu şekilde tahrip edildiğini görmek tahammül edilemez” dedi.
Güvenlik güçlerine ve saldırılardan etkilenen vatandaşlara destek mesajı veren Macron, “Ulus adına kolluk kuvvetlerimize ve iç güvenlik güçlerimize desteğimi ifade ediyorum. Görevlerini yerine getirdiler ve ellerinden gelenin en iyisini yaptılar. Yaralıları ve ailelerini düşünüyoruz” diye konuştu.
Şiddet olaylarına karışanlar hesap verecek
Şiddet olaylarına karışanların cezalandırılması gerektiğini vurgulayan Macron, “Yıkanlar bedelini ödemeli, yağmalayanlar verdikleri zararı karşılamalı. Cumhuriyeti yıkmaya çalışanlar bunun hesabını vermeli” ifadelerini kullandı.
Güvenlik güçlerinin birçok kentte benzeri görülmemiş şiddet olaylarıyla karşı karşıya kaldığını belirten Macron, hükümetin istihbarat ve olayları önceden öngörme konusunda gerekli dersleri çıkarmasını istedi.
Macron, “Açık cevaplar bekliyorum ve her şey bütün şeffaflığıyla ortaya konulacak. İçişleri Bakanından istediğim de budur” diyerek soruşturmaların en kısa sürede yürütülmesi gerektiğini söyledi.
“Yargı süreci örnek teşkil etmeli”
Adalet Bakanı’nın savcılıktan olayların sorumlularına karşı en üst düzeyde kararlılık göstermesini istediğini belirten Macron, yargı sürecinin caydırıcı olması gerektiğini vurguladı.
Macron, “Yargı süreci örnek teşkil etmeli. Hakimlerimiz sizin adınıza adalet dağıtıyor ve sizlerin ne beklediğini biliyorlar. İşlenen her suçun uygun bir adli karşılığı olmalı” dedi.
Gerekirse bazı gösteriler yasaklanacak
Yeni güvenlik önlemlerine de değinen Macron, valilerin belediye başkanlarıyla koordinasyon içinde kentleri, kamu binalarını ve iş yerlerini korumak için gerekli kararları alacağını açıkladı.
Macron, “İçinde bulunduğumuz şartlarda valiler, belediye başkanlarıyla birlikte kentlerimizi, kamu binalarımızı ve iş yerlerimizi korumak için gerekli kararları alacak. Gerektiğinde bazı toplantı ve gösterilerin yasaklanmasına kadar gidilecek ve gerekli bütün önlemler alınacak” ifadelerini kullandı.
Siyasi partilere, sendikalara ve meslek örgütlerine de çağrıda bulunan Macron, şiddetin açıkça kınanmasını istedi.
“Bütün siyasi partileri, meslek örgütlerini ve sendikaları her türlü şiddeti hiçbir tereddüde yer bırakmadan kınamaya ve sükûnet çağrısı yapmaya davet ediyorum. Herkes sorumluluğunu üstlenmeli” diyen Macron, ülkenin gerilimin tırmanmasına değil, düzene ve sükûnete ihtiyaç duyduğunu belirtti.
Macron, Başbakan Sebastien Lecornu’nün önümüzdeki günlerde siyasi partiler, sendikalar ve meslek örgütlerinin temsilcilerini bir araya getireceğini açıkladı. Lecornu’nün, temsilcilerden şiddete karşı açık ve kamuoyuna duyurulacak tutumlar ortaya koymalarını isteyeceğini söyledi.
Zarar gören işletmelere destek verilecek
Güvenlik güçlerine, belediye başkanlarına ve saldırılardan etkilenen işletmelere destek mesajı veren Macron, bazı esnafın mağazalarını ve vitrinlerini yağmacılara karşı kendi imkânlarıyla korumaya çalıştığını belirtti.
Macron, “Bu zorluklarla karşı karşıya kalanların yalnız bırakılmayacağını söylemek istiyorum. Hükümet onlara gerekli cevapları verecek” dedi.
Başbakan Lecornu’nün ertesi gün bir kriz toplantısına başkanlık edeceğini açıklayan Macron, zarar gören işletmelere ve vatandaşlara mümkün olan en hızlı şekilde yardım ulaştırılması için gerekli adımların atılacağını bildirdi.
## “Barışçıl göstericilerle yağmacıları karıştırmamalıyız”
Gösterilere katılan yüz binlerce kişinin meşru talepler dile getirdiğini belirten Macron, barışçıl göstericilerle şiddet olaylarına karışanların birbirinden ayrılması gerektiğini vurguladı.
Macron, “Dün yüz binlerce vatandaşımız meşru taleplerini dile getirmek için gösteri yaptı. Onları yıkanlarla, kırıp dökenlerle ve yağmalayanlarla asla birbirine karıştırmamalıyız” dedi.
Hayat pahalılığı ve akaryakıt fiyatlarına ilişkin endişeleri anladığını belirten Macron, göstericilerin bu konulardaki kaygılarına dikkat çekti.
“Bu göstericiler, yaşam maliyetleri ve akaryakıt fiyatları konusundaki kaygılarını dile getirdiler. Bu fiyatların kaynağında, Fransa’nın taraf olmadığı ancak sonuçlarından etkilendiğimiz Basra Körfezi’nde başlayan çatışma bulunuyor. Endişelerini tamamen anlıyorum” ifadelerini kullandı.
Enerji tedarikini güvence altına almak ve fiyat artışlarına karşı önlemler almak amacıyla uluslararası girişimlerde bulunduğunu belirten Macron, “Akaryakıt ve doğal gaz tedarikimizi güvence altına almak ve enerji piyasalarında harekete geçmek için çeşitli uluslararası girişimlerde bulundum. Bu çalışmalarımı yarın sabah Körfez ülkelerine giderek sürdüreceğim” dedi.
Hükümetin akaryakıt dağıtıcılarıyla birlikte aldığı kararların fiyatlara somut biçimde yansıması için çalışmaların sürdüğünü belirten Macron, “Fransızların somut sonuçlar beklediğini biliyorum ve harekete geçmeye devam edeceğiz” diye konuştu.
“Lise ve üniversite öğrencilerimizi anlıyorum”
Macron, lise ve üniversitelerde haftalardır devam eden öğrenci protestolarına da değinerek gençlerin geleceklerine ilişkin derin kaygılar taşıdığını söyledi.
Gençlerin yaşam ve eğitim şartları, geleceklerini şekillendirme ve toplumda yer edinme konusundaki endişelerine dikkat çeken Macron, “Geleceklerine, yaşam ve eğitim şartlarına, kendi yollarını bulabilmelerine ve toplumda yer edinebilmelerine ilişkin bir endişe var. Bir bakıma arzu edilebilir bir gelecek olmadığı düşüncesi hakim. Lise ve üniversite öğrencilerimizi anlıyorum” dedi.
Gençlerin taleplerinin küçümsenmemesi gerektiğini vurgulayan Macron, “Onların sesleri önyargısız ve karşılaştıkları güçlükler küçümsenmeden dinlenmeli” ifadelerini kullandı.
Eğitim Bakanlığının oluşturduğu platforma 100 binden fazla katkı iletildiğini açıklayan Macron, öğrenciler, öğretmenler, işveren ve sendika temsilcileri, yerel yönetimler ve parlamenterlerin bu haftadan itibaren hükümetle birlikte somut çözüm önerileri üzerinde çalışacağını duyurdu.
Macron, “Sorumluluğumuz iki yönlüdür. Öfkeyi dinlemek ve nedenlerine karşı harekete geçmek, aynı zamanda cumhuriyet düzenine kararlılıkla saygı gösterilmesini sağlamak” dedi.
Hükümetin hem kamu düzenini koruyacağını hem de toplumsal taleplere cevap arayacağını belirten Macron, “Şiddet uygulayanlara ve kırıp dökenlere karşı tavizsiz olacağız. Dinlemek ve diyalog kurmak ne zayıflık ne de cezasızlık anlamına gelir” diye konuştu.
Başbakanın öğrenciler, öğretmenler, sendikalar ve diğer ilgili kuruluşlarla görüşmeler gerçekleştireceğini belirten Macron, “Evet, aynı masa etrafında oturmalı ve çözümleri birlikte oluşturmalıyız” ifadelerini kullandı.
“Cumhurbaşkanlığı seçimine altı ay kaldı”
Konuşmasının sonunda yaklaşan cumhurbaşkanlığı seçimine değinen Macron, Fransa’nın altı ay sonra önemli bir demokratik tercih yapacağını belirterek siyasi tartışmaların şiddet yoluyla gölgelenmemesi gerektiğini söyledi.
Macron, “Cumhurbaşkanlığı seçimimize altı ay kaldı. Altı ay. Bugün size acil olanın sokağa çıkmak, gösteri yapmak ve kargaşa meydana getirmek olduğunu söyleyenlerin tek amacı Cumhuriyete zarar vermek ve demokratik tartışmayı çalmaktır” dedi.
Fransa’nın güçlü bir demokrasi olduğunu belirten Macron, ülkenin geleceğine ilişkin tartışmaların siyasi partiler, kamuoyu toplantıları, basın ve televizyon programları ile barışçıl gösteriler aracılığıyla yürütülmesi gerektiğini ifade etti.
Macron, “Ülkemiz altı ay sonra güzel bir cumhurbaşkanlığı seçimini hak ediyor. Bu da bugünden itibaren herkesin sorumluluk bilinciyle hareket etmesine bağlı” diye konuştu.
Konuşmasını birlik ve sükûnet çağrısıyla tamamlayan Macron, “Diyaloğa evet, kısa vadeli somut çözümlere ve geleceğe yönelik kararların hazırlanmasına evet. Ancak her türlü şiddete her zaman hayır. Birliğe, sükûnete ve karşılıklı saygıya ihtiyacımız var” ifadelerini kullandı.
Gösterilerde 1 kişi öldü, 600 kişi yaralandı
Fransa’da hayat pahalılığı, akaryakıt fiyatları ve eğitim sistemindeki sorunlara karşı düzenlenen gösterilere resmî verilere göre 550 bin, organizatörlere göre ise 800 bin kişi katıldı. Sarı Yelekliler hareketini yeniden canlandırma çağrılarının da destek bulduğu eylemler, birçok kentte şiddet olaylarına sahne oldu.
İçişleri Bakanı Laurent Nunez’in açıkladığı bilançoya göre ülke genelinde yaklaşık 2 bin kişi gözaltına alındı. Gözaltına alınanların 855’inin başkent Paris’te olduğu belirtildi. Gösteriler sırasında güvenlik güçlerinden 600 kişi yaralandı.
Paris’teki Magenta Bulvarı’nda ise “kalp ve solunum durması sonucu” bir kişi hayatını kaybetti. Paris Savcılığı, ölümün kesin nedeninin belirlenmesi amacıyla soruşturma başlattı. Olayın gösterilerde yaşanan şiddetle bağlantılı olup olmadığına ilişkin henüz bir açıklama yapılmadı.