Pakistan arabuluculuğunda yürütülen yoğun diplomasi trafiğinin ardından, ABD Başkanı Donald Trump, İran’la geçici bir ateşkes üzerinde anlaşmaya varıldığını duyurdu. Trump, “İran’ın Hürmüz Boğazı’nı tamamen, derhal ve güvenli biçimde açmayı kabul etmesi şartıyla, İran’a yönelik bombardıman ve saldırıları **iki hafta boyunca askıya almayı kabul ediyorum” dedi. Trump, bu iki haftalık sürenin “iki taraflı ateşkes” olarak uygulanacağını belirtti.
ABD lideri, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asim Munir ile gerçekleştirdiği görüşmelerde, her iki Pakistanlı yetkilinin de saldırıların durdurulması çağrısında bulunduğunu aktardı. Trump, İran’dan 10 maddelik bir teklif aldıklarını ve bunun müzakere için “işe yarar bir temel” oluşturduğunu söyledi. “Geçmişteki çeşitli anlaşmazlık noktalarının neredeyse tamamında ABD ile İran mutabık kaldı. İki haftalık süre, anlaşmanın tamamlanmasına ve hayata geçirilmesine imkân tanıyacaktır” diye ekledi.
Şahbaz Şerif: ABD ve İran, Lübnan dahil her cephede derhal ateşkese vardı
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ülkesinin arabuluculuğunda ABD, İran ve İsrail arasında Lübnan dahil tüm cepheleri kapsayan derhal ateşkese varıldığını açıkladı. Şerif, liderlere teşekkür ederek, kapsamlı bir anlaşma için her iki tarafın 10 Nisan’da İslamabad’da görüşeceğini duyurdu. Başbakan, tarafların sergilediği anlayışı övdü ve kalıcı barışa ulaşılması umudunu dile getirdi.
İran’dan güvenli geçiş garantisi
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, yapılan açıklamada, iki haftalık sürede Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişin sağlanacağını ve bunun İran Silahlı Kuvvetleri ile koordinasyon içinde, “teknik kısıtlamalar gözetilerek” mümkün olacağını söyledi. Arakçi, “İran’a yönelik saldırıların durdurulması halinde güçlü Silahlı Kuvvetlerimiz savunma operasyonlarını sona erdirecektir” ifadelerini kullandı.
İran ayrıca, asli hedeflerinden biri olan Hürmüz Boğazı’nı açık tutacağını ilan etti. Bu, küresel enerji piyasası açısından kritik bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Ateşkese Çin etkisi ve lider onayı
ABD medyasına yansıyan haberlere göre, İran Dini Lideri Mücteba Hamaney, varılan iki haftalık ateşkesi onayladı. Raporda, Çin’in son dakika devreye girerek İran’dan esneklik göstermesini istediği ve bunun gerilimin düşürülmesinde etkili olduğu öne sürüldü.
Lübnan cephesi de dahil edildi
İsrail basınına yansıyan hükümet kaynaklı haberlere göre, varılan ateşkes anlaşması Lübnan’daki çatışma hattını da kapsıyor. Buna göre, İran ile ABD arasında sağlanan uzlaşma, Lübnan’da Hizbullah ile İsrail arasındaki gerilimi de dindirme hedefi taşıyor. İsrail tarafı, Pakistan ve Türkiye gibi arabulucu ülkelerin bu süreçteki “önemli rolüne” dikkat çekti.
İran Ulusal Güvenlik Konseyi: “Tarihi zafer”
İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi ise yaptığı açıklamada, müzakerelerin Pakistan’ın başkenti İslamabad’da 10 Nisan’da “ABD tarafına tam bir güvensizlik içinde” başlayacağını hatırlattı.
Konsey, “İran, ABD’yi 10 maddelik planını kabul etmeye zorlayarak tarihi bir zafer elde etti. ABD, İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü, nükleer zenginleştirme hakkını ve tüm yaptırımların kaldırılmasını kabul etti” dedi.
Müzakerelerin “ABD tarafına tam bir güvensizlik içinde” 10 Nisan Cuma günü Pakistan’ın başkenti İslamabad’da başlayacağını duyuran Konsey, “İran bu müzakereler için iki hafta süre ayıracaktır. Bu süre, tarafların anlaşmasıyla uzatılabilir” dedi.
Ulusal çıkarların korunmasının, ulusal birliğin ve sistemin en üst kademelerinin gözetimindeki bu sürece tüm halkın güvenmesi gerektiğini vurgulayan Konsey, “Ellerimiz tetikte ve düşmanın yapacağı en ufak bir hataya anında karşılık vereceğiz” dedi.
İran’ın 10 maddelik talepleri
İran medyasında yer alan bilgilere göre söz konusu 10 madde şöyle sıralanıyor:
- Saldırmazlık taahhüdü
- Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolün sürdürülmesi
- Uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin kabulü
- Tüm birincil yaptırımların kaldırılması
- Tüm ikincil yaptırımların kaldırılması
- Tüm BM Güvenlik Konseyi kararlarının iptali
- Tüm Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Yönetim Kurulu kararlarının iptali
- İran’a tazminat ödenmesi
- ABD muharip kuvvetlerinin bölgeden çekilmesi
- Lübnan’da Hizbullah’a karşı yürütülenler de dahil olmak üzere tüm cephelerde savaşın sona erdirilmesi
Bu geçici ateşkesin kalıcı bir barışa dönüşüp dönüşmeyeceği, önümüzdeki iki haftada gerçekleşecek müzakerelerin seyrine bağlı olacak.