Günümüzde insanlar sadece Noel pazarlarını görmek için bile seyahat ediyor. Son yıllarda popülerliği iyiden iyiye artan bu pazarlar; kaç yıldır kuruluyor, en güzel Noel pazarları hangi ülke ve şehirlerde yer alıyor, Noel pazarlarında neler satılıyor, ne yenir ne içilir… Gelin birlikte bakalım.
Avrupa’daki Noel pazarları (Christmas Market / Christkindmarkt), genellikle Kasım orası ya da Aralık başında kurulmaya başlar. Şehirlerin ana meydanlarına ya da tarihi eski şehir merkezlerine kurulan bu pazarlar, ahşap kulübelerden oluşur. Meydanlar renkli ışıklarla süslenir, ortasına dev bir çam ağacı yerleştirilir. Çoğu zaman atlıkarınca, dönme dolap ve buz pisti de bu atmosfere eşlik eder.
Pazarların en canlı zamanı akşam saatleridir. Havada tarçın ve sıcak şarap kokusu dolaşır. Sokak müzisyenleri, yerel halk oyunları ve çocuklara yönelik etkinlikler Noel pazarlarının vazgeçilmezleri arasındadır.
Noel pazarlarının tarihteki ilk örnekleri Orta Çağ’ın sonlarına, 1290’lı yıllara kadar uzanır. Viyana’daki “Aralık Pazarı” ve Dresden Striezelmarkt (1434), bilinen en eski örneklerdendir. O dönemlerde oyuncakçılar, sepetçiler, şekerlemeciler ve kuruyemişçiler, Noel hediyesi olarak verilen küçük eşyaları satabilmek için “Aziz Nikolas Pazarı” adıyla tezgâhlar kurarmış. Zamanla yiyecek ve içecek tezgâhlarının da eklenmesiyle bu pazarlar daha da ilgi çekici hale gelmiş.
Özellikle Almanya, Avusturya ve Çekya’da Noel’den dört hafta önce kurulan bu pazarlar, ilk olarak Almanya’da ortaya çıkmış; ardından tüm Avrupa’ya, hatta zamanla tüm dünyaya yayılmış.
Ben Noel pazarlarını, yaz aylarında Avrupa’da kurulan panayırlara benzetiyorum. Bana göre bunlar adeta birer kış panayırı. Yıllar içinde birçok Noel pazarını gezdim. Pazarlardan daha fazla keyif almak için genellikle hafta sonları, özellikle akşam saatlerini tercih ederdim.
Noel pazarına adım attığım anda tarçın ve baharatlı sıcak şarap (Glühwein) kokusu burnuma çarpar. Hediyelik eşya tezgâhlarının yanında, pazarın olmazsa olmazı sokak lezzetleri hemen dikkatimi çeker,Sosisler, pretzel (bir tür simit ya da poğaça), elma şekerlemesi, kestane, waffle, krep ve Stollen (baharatlı, meyveli geleneksel Alman keki)… Benim gözüm ise her zaman şekerli kavrulmuş fıstığı arar. Lezzet yolculuğuma mutlaka onunla başlar, pazar boyunca farklı tatlar denemeye çalışırım.
Peki bu pazarlarda neler satılır? El yapımı ahşap oyuncaklar, mumlar, sabunlar, cam süsler, el işi takılar, yün bere ve atkılar… Birçok şehir, Noel pazarına özel kupa tasarımları yapar. Glühwein bu kupalarda içilir ve kupalar hatıra olarak satın alınabilir.
Avrupa’nın en ünlü Noel Pazarlarından bazıları
Almanya
Dresden (Noel pazarlarının tarihsel başlangıç noktası), Nürnberg, Köln, Frankfurt ve Berlin. Ülkenin en eski ve en büyük Noel pazarları bu şehirlerde kurulur.
Avusturya
Viyana’da, belediye binası önünde kurulan Rathausplatz Christkindmarkt oldukça meşhurdur. Ayrıca Salzburg’da Domplatz ve Residenzplatz’ta kurulan pazarların tarihi 15. yüzyıla kadar uzanır.
Çekya
Prag’ın Eski Şehir Meydanı’nda kurulan Noel pazarı, masalsı atmosferiyle bilinir.
Belçika
Brüksel’de Grand Place ve Saint Catherine meydanlarına yayılan, “Kış Harikaları” olarak adlandırılan Noel pazarları; ışık gösterileri ve dev Noel ağaçlarıyla öne çıkar. Belçika’ya özgü sıcak çikolata ve waffle’ları da unutmamak gerekir. Ayrıca Orta Çağ’dan kalma dokusuyla Brugge şehrinin Noel pazarları da görülmeye değer. Brugge şehri Noel pazarında tattığım sıcak çikolatanın tadı halen damağımda.
Danimarka
Kopenhag’daki Tivoli Bahçeleri, Noel döneminde tamamen ışıklarla kaplanır. Küçük göller, ışık tünelleri ve masalsı atmosferiyle Avrupa’nın en romantik Noel pazarlarından biri haline gelir. İskandinav sıcak şarabı, pankekler ve karamelize bademler buranın öne çıkan lezzetlerindendir.
Norveç
Oslo’da kurulan Spikersuppa Christmas Market, meydanın ortasındaki büyük buz pistiyle dikkat çeker. Kuzeye özgü el işçiliği ürünler, ahşap oyma figürler, yün eldivenler ve geyik derisi ürünler pazarda sıkça görülür. Lezzetler arasında tarçınlı çörek, tarçınlı meyve punch’ı, somon ve ren geyiği etinden atıştırmalıklar bulunur.
İsveç
Stockholm’de tarihi Gamla Stan Meydanı’nda kurulan Noel pazarı, Avrupa’nın en eskilerindendir. El yapımı ahşap oyuncaklar, seramikler ve kırmızı-beyaz İsveç süsleri ön plandadır. Zencefilli kurabiye, safranlı çörek ve sıcak şarap mutlaka tadılmalıdır. Ayrıca Skansen Açık Hava Müzesi’nde kurulan Noel pazarı, geleneksel İsveç Noel deneyimi yaşamak isteyenlerin uğrak noktasıdır.
Finlandiya
Helsinki Senate Meydanı’nda kurulan Noel pazarı sade ama sıcak bir atmosfere sahiptir. Finlandiya usulü sıcak meyve şarabı, somon sandviçler ve tarçınlı çörekler öne çıkar. Rovaniemi’deki Santa Claus Village (Noel Baba Köyü) ise özellikle çocuklu aileler için oldukça popülerdir.
İzlanda
Reykjavik’te Ingólfstorg Meydanı’nda kurulan Noel pazarı; buz pisti, ışık gösterileri ve tezgâhlarıyla küçük ama büyülü bir atmosfer sunar. Viking motifli hediyelikler, yün ürünler ve doğal taş takılar dikkat çeker.
Yazının başında da söylediğim gibi, artık insanlar sırf Noel pazarlarını gezmek için bile seyahat ediyor. Dünyanın birçok şehrinde birbirinden güzel Noel pazarları kuruluyor ve her birinin kendine özgü bir atmosferi var. Eğer şimdiye kadar hiç görmediyseniz, bu yıl en az bir Noel pazarını ziyaret etmenizi öneririm.
Noel pazarları genellikle Kasım ortalarında açılır ve Ocak ayı başına kadar devam eder. Elbette açılış ve kapanış tarihleri, gidilecek şehre göre değişiklik gösterebilir.
Şimdiden iyi eğlenceler.